تأملات شهریار خسروی درباره ی المپیادهای ایران- قسمت سوم

1745 بازدید

مطالعه ي موردي: وضعیت نخبگان ادبی
(وضعیت مدال آوران المپیاد ادبی و رتبه های برتر کنکور در دانشگاه ها )

 (مطلب حاضر ادامه ی سلسله مطالبی است که پیشتر با عنوان «تأملاتی در المپیادهای ایران» در دو قسمت به قلم آقای شهریار خسروی منتشر شد. مخاطب اصلی این مطالب مسئولان محترم، دست اندرکاران وزارت آموزش و پرورش، استادان و دانش آموزان درگیر در المپیادهای ایران هستند. به امید آنکه با رونق گرفتن مباحث انتقادی المپیادهای ایران «واقعا» المپیادهایی  پویا وعلمی بشوند.)

            رشته ي ادبيات فارسي در به عنوان “گسترده ترين”، “خودي ( غير غربي) ترين” و ” قديمي ترين” رشته ي علوم انساني در طرح حاضر براي مطالعه ي موردي انتخاب شده است. هر دانشگاهي كه در ايران وجود دارد (جز دانشگاه هاي صنعتي و…) حتمن در مقطع كارشناسي دانشجوي ادبيات (سالانه بين ٢٠ تا ٥٠ نفر!) مي پذيرد و حتمن ظرفيت بالايي هم براي تحصيلات تكميلي دراين رشته دارد. وجود درس فارسي عمومي بازار گرمي هم براي اساتيد ادبيات  درميان رشته هاي ديگر ايجاد كرده است. اما اسين رشته به لحاظ اقتصادي بازگشتي براي دولت و مفارق التحصيلان ندارد فلذا اگر وظايف فرهنگي اش ( از جمله كمك مستقيم و غير مستقيم به تحكيم مباني مردم سالاري چه از طريق تربيت شهروندان دمكراسي خواه، نهاد ساز و… چه از طريق كمك به رواج انديشه هايومتاهلانه براي مهار خشونت اجتماعي و تقويت گفتمان مردمسالاري، عدالت خواهي و .. ) هم انجام ندهد فاجعه اتفاق مي افتد و به ضد خودش تبديل مي شود. (دانشگاه هاي فعلي اساتيد و فارغ التحصيلاني توليد مي كنند كه بدون داشتن توليدات فكري در سيستم اقتصادي حقوق بگيران دولت هستند كه به خاطر نداشتن تربيتي مدني كم كم در نهادهاي دولتي حيات هاي انگلي پيدا مي كنند و براي رشد هم چاره اي جز توسل به رانت ندارند.) متأسفانه در حال حاضر  رشته ي ادبيات فارسي مانند  اندام بي شكل هيولايي عمل مي كند كه فقط براي دولت هزينه ايجاد مي كند و براي فارغ التحصيلان  ودانشجويان هم نه برگشت مالي و نه فوايد فرهنگي دارد.

            آسیب شناسی رشته ی ادبیات به عنوان درد نشان وضعیت علوم انسانی در ایران در این مقال نمی گنجد و خود موضوع مقاله ای مفصل است. اما آنچه ذکر خواهد شد، می تواند –مشت نمونه ی خروار- میزان تاثیر و شد بحران فعلی را نشان دهد.
فهرست زیر فهرست دانشجویان کارشناسی ادبیات فارسی (فقط ورودی هشتاد و شش) در دانشگاه تهران است که همگی به شکلی (المپیاد، کنکور و…) نخبه بوده اند و تصمیم گرفته اند در دانشگاه رشته ی دیگری را دنبال کنند. این نشان می دهد که تقریبا هیچ کدام از این نخبگان راهی را که در آغاز برگزیده بوده اند ادامه نداده اند. این هم می تواند به خاطر مشکلات آیین نامه ای بوده باشد هم مشکلات ریشه ای تری را پیش بکشد. از همه مهم تر این که نه رشته ی ادبیات فارسی در دانشگاه و نه المپیاد ادبی دانشجویی هیچ یک نتوانسته اند نیازهای (به خصوص بین رشته ای) این عزیزان را تأمین کنند و جالب این که این اشخاص پس از تغییر رشته همواره در تحصیل خود در رشته ی دانشگاهی جدید در حوزه ی ادبیات کار کرده اند و در این حوزه پایان نامه موشته اند.

1. اسدالله نژاد- مدال طلای المپیاد ادبی- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 1 کنکور جامعه شناسی
2.شعیبی عمرانی- مدال طلای المپیاد ادبی- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 4 کنکور تارخ
3.اسماعیلی- مدال طلای المپیاد ادبی- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 4 کنکنور فلسفه 90
4. شیخ الاسلام- مدال طلای المپیاد ادبی – دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86) -رتبه ی چهار کنکور فلسفه 91
5.خسروی- مدال طلای المپیاد ادبی- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 10 کنکور زبان شناسی 91
6. شیرزادی- مدال طلای المپیاد ادبی – دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی هفده کنکور زبان شناسی
7. تسلی بخش- مدال طلای المپیاد ادبی- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 1 کنکور زبان و ادبیات باستانی

8.فروغی- مدال برنز المپیاد ادبی- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- – رتبه ی 2 کنکور مطالعات فرانسه
9. – دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)
10.وفایی- مدال طلای المپیاد ادبی- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 5 کنکور زبان شناسی
11. نوری زاد- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه 5 کنکور ادبیات نمایشی
12.الوند- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 23 کنکور زبان شناسی
13.احسانی- مدال طلای المپیاد ادبی- دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 1 کنکور زبان شناسی
14. اعظمی – دانشجوی رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران (وروددی 86)- رتبه ی 5 کنکور ادیان و مذاهب
و…

            لیسست فوق تنها مربوط به دانشجویان یک سال ادبیات فارسی دانشگاه است و تنها شانل دانشجویانی می شود که با رتبه های خوب در رشته های دیگر پذیرفته شده اند والا می توان لیست بلند بالایی داشت از کسانی که اساسا افدام به شرکت در کنکور رشته های دیگر کرده اند یا قصد خروج از کشور را برای ادامه ی رشته ی ادبیات داشته اند. به علاوه حتما کسانی در همین لیست هم از قلم افتاده اند.

تنیجه اینکه :
1- محتوای رشته ی ادبیات فارسی و المپیاد ادبی دانشجویی محتاج بازنگری جدی است.
2.علت بسیاری از این تغییر رشته ها نبود مطالعات میان رشته ای است.
3. نیازمند المپیادهای متنوع تری برای دانش آموزان علاقه مند به علوم انسانی هستیم.
4.نیازمند حمایت بسیار جدی تر از مدال آوران المپیادها و نخبگان دیگر هستم
5. رفع موانع فوق نبیازمند عزم جدی و همکاری وزارت خانه های آموزش و پرورش، علوم و بنیاد ملی نخبگاناست.   

٤-ايجاد ارتباط پويا بين المپيادهاي دانش آموزي و المپيادهاي دانشجويي (با همكاري وزارت علوم)
در حال حاضر المپیادهای دانشجویی در رشته های مختلفی برگزار می شود. که متأسفانه – و طبق معمول- سهم علوم انسانی در این المپیادها بسیار کم است. ادبیات فارسی، الهیات، علوم اقتصادی، علوم تربیتی و حقوق از بین رشته های علوم انسانی در دانشگاه ها المپیاد دانشجویی دارند. متأسفانه جمهوری اسلامی ایران ففط در المپیادهای جهانی ریاضیات و شیمی شرکت می کند. از این مهمتر این که رشته های اعلوم انسانی در شاخه های مهمی مثل فلسفه، منطق و علوم اجتماعی دارای المپیاد نیستند. و از هر دو این ها مهمتر این که متأسفانه هیچ ارتباطی بین تنها المپیاد علوم انسانی در دبیرستان با المپیادهای دانشجویی در علوم انسانی وجود ندارد. در پی تأسیس المپیادهای تازه در سطح دبیرستان می توان با تشکیل کارگروهی مسائل مشترک نخبگان دانش آموزی و دانشجویی را پی گیری کرد. از جمله ی اقدامات این کارگروه می تواند این باشد که حضور اعضای مشترک بین کمیته های دانش آموزی و دانشجویی المپیادها را پی گیری کند. این اعضای مشترک باید از بین دانشجویان سطوح تحصیلات تکمیلی – که ترجیحا خود زمانی از نخبگان دانش آموزی بوده اند- انتخاب شوند.

ادامه دارد…

8